İçindekiler
Klor Nedir?
Klor, kimyasal simgesi Cl olan ve doğada genellikle bileşikler halinde bulunan bir elementtir. Normal koşullarda sarı-yeşil renkte, keskin kokulu bir gazdır.
Güçlü oksitleyici özelliğe sahip olan klor, farklı kimyasal bileşiklerin yapısında yer alır. En bilinen örneklerden biri, günlük hayatta sofra tuzu olarak kullanılan sodyum klorürdür. Klor; dezenfeksiyon, temizlik ürünleri ve çeşitli endüstriyel uygulamalarda yaygın olarak kullanılır.
Klorlu Su Nedir?
Klorlu su, dezenfeksiyon amacıyla belirli miktarda klor eklenmiş sudur. Şehir şebeke sularında bu yöntem yaygın biçimde kullanılır. Suya eklenen klorun bir kısmı mikroorganizmalar ve sudaki organik maddelerle reaksiyona girer. Suda kalan serbest klor ise dağıtım hattı boyunca mikrobiyolojik kontrolün devamına katkıda bulunur.
Her içme suyunda klor bulunmaz. Kullanılan dezenfeksiyon yöntemi suyun kaynağına, arıtma sistemine ve dağıtım biçimine göre değişebilir.
Klor Ne İşe Yarar?
Klorun su arıtımındaki temel amacı dezenfeksiyondur. Özellikle şebeke suyunda mikroorganizmaların çoğalmasını sınırlamak ve suyun dağıtım hattındaki mikrobiyolojik kalitesini korumak için kullanılır.
Bakteri ve virüs kontrolü: Klor, birçok hastalık yapıcı bakteri ve virüs üzerinde etkilidir.
Şebeke koruması: Suyun boru hatlarında ilerlediği süre boyunca yeniden mikrobiyal kirlenme riskini azaltır.
Depolama süreci: Su depolarında mikroorganizmaların çoğalmasını sınırlamaya yardımcı olur.
Kalıntı dezenfeksiyon: Arıtma tesisinden çıkan suda kalan düşük miktardaki klor, dağıtım hattında da etkisini bir süre devam ettirir.
Klorlama, suyu tamamen steril hale getiren tek aşamalı bir işlem değildir. Bazı mikroorganizmalar klora karşı daha dirençlidir ve bu nedenle içme suyu arıtımında filtrasyon, dezenfeksiyon ve farklı arıtma aşamaları birlikte kullanılır.
Klorlu Suyun Zararları Nelerdir?
İçme suyu standartlarına uygun miktarda klor bulunan şebeke suyu doğrudan zararlı kabul edilmez. Ancak klor miktarının yükselmesi veya dezenfeksiyon yan ürünlerinin artması istenmeyen etkiler oluşturabilir.
Tat değişimi: Yüksek klor miktarı suda belirgin ve kimyasal bir tat oluşturabilir.
Klor kokusu: Sudaki klor miktarı arttıkça musluk suyunda keskin klor kokusu hissedilebilir.
Göz hassasiyeti: Yoğun klor içeren su gözlerde yanma ve tahrişe neden olabilir.
Cilt kuruluğu: Hassas cilde sahip kişilerde yüksek klor miktarı kuruluk veya rahatsızlık oluşturabilir.
Ağız ve boğaz tahrişi: Çok yüksek klor konsantrasyonları ağız, boğaz ve sindirim sisteminde tahrişe yol açabilir.
Dezenfeksiyon yan ürünleri: Klor, sudaki doğal organik maddelerle reaksiyona girdiğinde trihalometanlar gibi bazı dezenfeksiyon yan ürünleri ortaya çıkabilir.
Bu nedenle içme suyunda yalnızca klor miktarı değil, dezenfeksiyon sırasında oluşabilecek yan ürünler de kontrol edilir. Musluk suyunda hafif klor kokusu bulunması ise tek başına suyun sağlıksız olduğu anlamına gelmez.
Su Neden Klorlanır?
Su, hastalık yapıcı mikroorganizmaların kontrolü ve şebeke boyunca mikrobiyolojik kalitenin korunması için klorlanır. Arıtma tesisinden çıkan su kilometrelerce boru hattından geçebilir ve depolarda bekleyebilir. Suda kalan düşük miktardaki klor, bu süreçte bakteri ve virüslerin yeniden çoğalma riskini azaltır.
Klorun uzun yıllardır tercih edilmesinin başlıca nedenleri uygulamasının kolay olması, düşük maliyetli olması ve su içinde belirli bir süre etkisini korumasıdır.
İçme Suları Klorlu mu?
İçme sularının önemli bir bölümü, zararlı mikroorganizmaların giderilmesi ve suyun güvenli şekilde tüketiciye ulaştırılması amacıyla klorla dezenfekte edilir. Ancak her su kaynağında aynı miktarda klor kullanılmaz. Uygulanacak doz; suyun kaynağına, mikrobiyolojik yapısına ve arıtma ihtiyacına göre belirlenir.
Bununla birlikte klorlama, içme suyunda kullanılan tek dezenfeksiyon yöntemi değildir. Bazı tesislerde ozonlama, UV gibi farklı yöntemler de tercih edilebilir. Bu nedenle her içme suyunun aynı ölçüde klor içerdiğini söylemek doğru değildir.
İçme Sularındaki İdeal Klor Miktarı Nedir?
İçme suyunda klor miktarı, mikroorganizmaları kontrol edecek düzeyde olmalı ancak gereğinden yüksek tutulmamalıdır.
Dünya Sağlık Örgütü, dağıtım sisteminde tüketiciye ulaşan suda serbest klor kalıntısının en az 0,2 mg/L düzeyinde bulunmasını önerir. Klor için sağlık temelli kılavuz değer ise 5 mg/L olarak belirtilir.
Bu değerler farklı amaçları ifade eder. 0,2 mg/L dağıtım hattındaki kalıntı dezenfeksiyon düzeyiyle, 5 mg/L ise sağlık temelli üst kılavuz değerle ilgilidir. İçme suyunda hedef mümkün olan en yüksek klor miktarı değil, etkili dezenfeksiyon için gerekli kontrollü seviyedir.
Klorlu Su Nasıl Temizlenir?
Musluk suyundaki serbest klorun azaltılmasında en yaygın yöntem aktif karbon filtrasyonudur. Bu nedenle su arıtma cihazı sistemlerinde aktif karbon filtreler önemli bir rol oynar.
Granül aktif karbon: Sudaki serbest klorun yanı sıra klora bağlı tat ve kokunun azaltılmasında kullanılır.
Blok karbon: Sıkıştırılmış karbon yapısıyla klorun ve istenmeyen tat-koku bileşenlerinin azaltılmasına yardımcı olur.
Ters ozmoz ön filtrasyonu: Karbon filtreler, su ters ozmoz membranına ulaşmadan önce klor miktarını düşürür. Ters ozmoz membranı ise çözünmüş tuzlar, bazı metaller ve farklı kirleticiler üzerinde etkilidir.
Granül aktif karbon filtreler, özellikle klor kontrolünde yaygın kullanılan filtre türlerinden biridir. Suyu açık bir kapta bekletmek veya kaynatmak da serbest klor miktarını azaltabilir. Ancak bu yöntemler suyu filtrelemez ve kloramin üzerinde serbest klordaki kadar etkili değildir.
Sık Sorulan Sorular
Klorlu su yuttum ne yapmalıyım?
Normal şebeke suyundan az miktarda klorlu su içildiğinde özel bir işlem gerekmez. Yoğun klorlu su veya klorlu kimyasal yutulduysa ve yanma, kusma, öksürük ya da nefes darlığı varsa tıbbi yardım alınmalıdır.
Musluk suyundaki klor zararlı mı?
İçme suyu standartlarına uygun miktardaki klor doğrudan zararlı kabul edilmez. Klor miktarı yükseldiğinde tat, koku, cilt kuruluğu ve göz hassasiyeti gibi sorunlar görülebilir.
Klorlu su ile duş alınır mı?
İçme suyu standartlarına uygun klorlu şebeke suyuyla duş alınabilir. Klor miktarı yüksek olduğunda hassas ciltlerde kuruluk veya gözlerde rahatsızlık görülebilir.
Klorlu su neye iyi gelir?
Klorlu su bir tedavi yöntemi değildir. Klorun sudaki temel amacı mikroorganizmaların kontrolü ve suyun dezenfeksiyonudur.
